Samenvatting

Omschrijving (toelichting)

*     Voordelig/nadelig
**   Is het voordeel/nadeel incidenteel van aard of is het structureel, met doorwerking naar het volgende jaar

Zoals duidelijk wordt uit bovenstaande tabel bestaat het hogere resultaat van € 5.931.000 bij deze jaarrekening voornamelijk uit incidentele afwijkingen die een voordeliger resultaat hebben opgeleverd. Daar waar het (gedeeltelijk) structurele afwijkingen betreft, worden deze in het voorjaarsbericht 2026 meegenomen, of wordt er binnen de bestaande middelen dekking gezocht.

Voor een verdere toelichting van bovenstaande posten verwijzen wij u naar de toelichtingen op de verschillende beleidsvelden.

Ontwikkeling belangrijkste financiële kengetallen
De financiële kengetallen voldoen in alle jaren grotendeels aan de VNG-normering, maar de trend verslechterd, met name vanaf 2026. Dit is zichtbaar in zowel de oplopende schuldquotes als de dalende solvabiliteitsratio, waarbij in 2029 voor het eerst sprake is van een hoog risicoprofiel bij de netto schuldquote. 
Een uitgebreide toelichting op de financiële kengetallen is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen.

Eigen vermogen
De volgende grafiek geeft het verloop van het eigen vermogen van de afgelopen vijf jaar weer.

Grondexploitatie en facilitaire projecten
De Nota grondexploitatie 2026 is opgesteld om de raad inzicht te geven in de financiële en economische ontwikkelingen van de lopende dan wel toekomstige complexen binnen Gemeente Waalwijk.

 Binnen de Bouwgronden In Exploitatie (BIE) zijn de volgende grondexploitaties actief:
224        Landgoed Driessen, fase 1
138        Afbouw Haven I t/m VI
139        Haven 8 West
140        Insteekhaven
141        Haven 8 Oost
250        Achter de Hoven

In 2025 is de volgende grondexploitatie geopend:
150        De Els (raadsbesluit 22 mei 2025).

 Per 31 december 2025 zijn er wel veranderingen voor de faciliterende complexen te melden.

In 2025 zijn onderstaande complexen gesloten:
Schotse Hooglanderstraat 14-24
Grotestraat 163 (Wellsteeg)
Julianstraat 11 Waalwijk
Wendelnesseweg-West ong
Wendelnesseweg Oost 8
Scharlo 26 Waspik

In 2025 zijn onderstaande complexen geopend:
Raadhuisplein 31 SC
 Akkerwinde 1-9 SC
De Els (Ontwikkelcombinatie)
De Els (Schoolkwartier)
Burg. Verwielstraat
Schotse Hooglanderstraat 82

Daarnaast is een aantal gronden aangekocht ten behoeve van Haven 8 Oost en daarmee wordt dit verantwoord als warme grond binnen de materiele vaste activa (MVA). Met name voor Haven 8 Oost afronding zijn percelen aangekocht in 2025. 

Conform de regelgeving vanuit BBV (Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten) worden baten en lasten, en het daaruit vloeiende resultaat, toegerekend aan de periode waarin deze zijn gerealiseerd. Dit leidt ertoe dat over 2025 bij diverse winstgevende complexen winst is afgedragen.

In totaal is voor € 4.402.163 aan winsten genomen. Daarnaast is € 3.968.260 aan winsten teruggedraaid. De voornaamste oorzaak van de terug te draaien winsten betreft het feit dat aan een aantal grondexploitaties kosten zijn toegerekend ten behoeve van de Gebiedsontsluiting Oostelijke Langstraat. Daarnaast is in 2025 voor € 639.548 aan voorzieningen getroffen om (verwachte) verliezen af te dekken. Tegelijkertijd kan € 394.545 aan eerder gevormde voorzieningen vrijvallen.

De stand van de Reserve grondexploitatie bedroeg per 1 januari 2025 € 2.772.819. Op basis van de vastgestelde Nota Grondexploitatie is in 2025, rekening houdend met bestaande verplichtingen, een bedrag van € 2.227.180 toegevoegd vanuit de Algemene reserve. Na verwerking van alle mutaties, waaronder winstnemingen, het terugdraaien daarvan, getroffen en vrijgevallen voorzieningen en overige bijstellingen, bedraagt de stand van de reserve per 31 december 2025 € 5.015.542.
Hoewel hiermee sprake is van een versterking van de reservepositie, blijkt uit de actuele risicoanalyse dat de beschikbare middelen nog onvoldoende zijn om alle risico’s binnen de grondexploitaties (zowel actief als faciliterend) volledig af te dekken. Met name de opening van de nieuwe, verlieslatende grondexploitatie De Els heeft geleid tot een toename van het totale risicoprofiel. Het totaal aan geïnventariseerde risico’s komt daarmee uit op ruim € 7,5 miljoen en overstijgt het huidige (informele) minimumniveau van € 5 miljoen.

Op basis hiervan wordt geconcludeerd dat de huidige omvang van de Reserve grondexploitatie niet toereikend is. Hoewel conform eerdere besluitvorming een beperkte afroming van € 15.542 aan de orde zou zijn, wordt – gezien de toegenomen risico’s en in lijn met de uitgangspunten uit de Begroting 2026 (paragraaf Weerstandsvermogen) – voorgesteld om de reserve te verhogen naar € 7.580.253. Hiermee kan een toereikende buffer worden gevormd, zodat de risico’s binnen de grondexploitaties op verantwoorde wijze kunnen worden opgevangen en de financiële continuïteit wordt geborgd.

Omschrijving (toelichting)

Bestemming resultaat
Het resultaat over het boekjaar is separaat op de balans opgenomen. Volgens de voorschriften moet de gemeenteraad direct ná de vaststelling van de jaarrekening een bestemming geven aan dit saldo. Hiervoor zal aan de raad een afzonderlijk voorstel worden voorgelegd. Op grond van het besluit van de raad zal allereerst de algemene reserve aangevuld moeten worden met het bedrag dat daaraan in 2026 wordt onttrokken om in 2025 niet-bestede budgetten te kunnen overhevelen naar 2026. Dit is een totaalbedrag van € 2.558.000.

Naast deze budgetoverheveling uit het Najaarsbericht 2025 moeten er conform de decembercirculaire 2025 in verband met specifieke bestemming in 2026 diverse budgetten met een totaalomvang van € 636.000 beschikbaar worden gesteld:

• Rijksbijdrage Beschut werk via de Integratie-uitkering Participatie € 83.000;
• Spreidingswet (Decentralisatie-uitkering) € 44.000;
• Pilot Samenwerken Sociaal en Veiligheidsdomein (Decentralisatie-uitkering) € 200.000;
• Meerkosten Oekraïne Sociaal Domein (Decentralisatie-uitkering) € 115.000;
• Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (Decentralisatie-uitkering) € 26.000;
• Implementatie plateau 2 (Decentralisatie-uitkering) € 13.000;
• Kinderopvang pleegouders € 29.000;
• Wet versterking regie volkshuisvesting € 126.000.

Voorgesteld wordt tevens het voordeel van de producten parkeerexploitatie, zijnde € 467.645, te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve parkeren. Door de bouwwerkzaamheden rondom De Els verwachten we namelijk dat er tijdelijk overlast is en daardoor de parkeerexploitatie tijdelijk een tekort laat zien op het moment dat de sloop begint. De tijdelijke tekorten kunnen we, naar verwachting grotendeels, opvangen door onttrekkingen uit de reserve.

Conform collegevoorstel wordt voorgesteld om de ontvangen middelen in het kader van de specifieke uitkering Realisatiestimulans, zijnde € 525.000,  te storten in de reeds bestaande reserve Sociale woningbouw, om vervolgens ingezet te kunnen worden voor woningbouwopgaven.

In de jaarrekening, onderdeel toelichtingen per beleidsveld 2025, zijn de belangrijkste cijfermatige verschillen ten opzichte van de begroting geanalyseerd en toegelicht. Om de analyse van de afwijkingen op hoofdlijnen te houden, is gekozen voor een drempel van  € 75.000 als ondergrens voor het toelichten van de verschillen, tenzij het relevant is om kleinere afwijkingen te vermelden.