Beleidsveld 5 | Sport, cultuur en recreatie

Een integrale vrijetijdsvisie is essentieel voor het creëren van een samenhangend beleid dat alle aspecten van vrije tijd omvat. Het bevordert crossovers tussen sectoren zoals sport, cultuur en toerisme, wat leidt tot innovatieve en verrijkende ervaringen voor inwoners en bezoekers. Deze benadering versterkt de lokale economie en draagt bij aan een levendige gemeenschap.

Het beleidskader Levendig Waalwijk is opgebouwd vanuit de diverse thema's, zodat deze elkaar kunnen versterken. Het beleidskader zorgt voor richtinggevende uitspraken op basis waarvan uitvoeringsprogramma's kunnen worden opgesteld. Dit beleidskader wordt 5 maart 2026 voorgelegd aan de raad ter besluitvorming.

We willen een aantrekkelijke sportieve gemeente zijn voor onze inwoners. 
We willen zoveel mogelijk Waalwijkers vitaal in beweging krijgen en houden. Daarbij zijn vitale sportverenigingen en goede, toekomstgerichte accommodaties van belang.

Sport en bewegen is zowel een doel als middel en draagt op veel manieren bij aan het woon-, leef-, welzijns- en vestigingsklimaat in de gemeente Waalwijk. Beleidsmatige aandacht voor een functioneel en kwalitatief sportkapitaal blijft daarom belangrijk. Het is van belang om mee te bewegen in de behoefte en demografische ontwikkelingen. Een voorbeeld daarvan is de toenemende vraag naar plekken in de openbare ruimte om te sporten en te bewegen.

We nemen structureel deel aan de brede regeling Combinatiefuncties (buurtsportcoaches, beweegcoaches, cultuurcoaches e.d.). Vanuit ons gemeentelijk sportbeleid, Samen Redzaam en het platform GO Waalwijk werken we met veel (professionele) partners samen. We kennen een goede sportinfrastructuur, maar werken voortdurend aan verbetering. Zo wordt op sportpark De Gaard gewerkt aan klimaatadaptieve maatregelen zodat de kwaliteit en bespeling verbeterd wordt. We stimuleren Sport en Bewegen in de Openbare Ruimte in samenwerking met Spelen. Eind 2025 is door de raad het krediet van € 500.000 gevoteerd en het kader en Vlekkenplan Sport en bewegen in de openbare ruimte 2026 en 2027 vastgesteld. Het merendeels van onze sportverenigingen zijn gezond en vitaal (het oppakken van een bredere maatschappelijke rol blijft lastig). Verenigingen zijn (individueel of gezamenlijk) vanuit het loket Vereningsondersteuning ondersteund.

Cultuur verbindt mensen, verhoogt de aantrekkelijkheid van de stad en draagt bij aan de zelfontplooiing van inwoners. In de ‘Cultuurnota Waalwijk’ staan de thema’s verbinding en welzijn centraal. De gemeente heeft de ambitie om met “De Stad als Podium” iedereen op laagdrempelige wijze met cultuur in aanraking te laten komen, door de stad als podium te gebruiken. Een speerpunt vormt hier de Kunst in de Openbare Ruimte, die de stad kan verlevendigen.

Daarnaast is er het streven om met de ‘Stad als Proeflokaal’ cultuur in te zetten voor de maatschappelijke vraagstukken waar Waalwijk voor staat. De uitdagingen zijn: ‘maatschappelijke activering’, het versterken van de sociale basis en het ‘stimuleren talentontwikkeling’. Daarbij is het uitgangspunt dat betrokkenen actief deelnemen, de praktijken artistiek uitdagend zijn en ze verandering teweegbrengen.

Met onze evenementen willen we er zijn voor al onze inwoners. Daarnaast willen we met evenementen zorgen voor een aantrekkelijkere stad. Hierbij is het belangrijk dat we de organisatoren van evenementen zo goed mogelijk ondersteunen in de aanvraag voor een evenement en richten we ons op evenementen met een duurzaam karakter.

1. De stad als podium. We willen ervoor zorgen dat cultuur voor iedereen bereikbaar is. We brengen cultuur naar de scholen en in de wijken en zetten de stad in als podium. Hierbij willen we zorgen dat, ook wanneer iemand niet aangesloten is bij een vereniging toch in aanraking kan komen met cultuur. De gemeente wil met Kunst in de openbare ruimte de stad verlevendigen. Waalwijk bezit zo’n 46 kunstwerken in de openbare ruimte, waaronder ook gedenktekens en monumenten. Het streven is deze kunstwerken opnieuw te activeren, door ze onderdeel te laten vormen van een kunstroute.  Niet alle kunstwerken zijn geïnventariseerd, ontsloten, gerestaureerd en/of geplaatst. In een nieuw te vormen  beleidsplan Kunst in de Openbare Ruimte staat deze collectie, en haar toekomst centraal. Hierin wordt onder andere  de identiteit, betekenis en toestand van de collectie als ook het toekomstige verzamel- en ontzamelbeleid geformuleerd. Als onderdeel van dit nieuwe beleid wordt onderzocht of mogelijkheden zijn om, dmv externe financiering, de kunstroute te verlevendigen met een nieuw te vervaardigen werk, en/of een participatie project met primair onderwijs en gemeenschappen uit Waalwijk.
2. De stad als proeflokaal. We willen participatie in cultuur stimuleren middels diverse activiteiten. Hierbij is de samenwerking tussen de culturele partners belangrijk en moeten we deze versterken. Onze partners zijn immers degenen die cultuur direct aan onze inwoners kunnen aanbieden. Door te zorgen voor een versterkte samenwerking kunnen we zorgen voor een stabiel(er) cultureel veld en kunnen verenigingen elkaar aanvullen waar dat nodig is. Ook willen we de samenwerking tussen de culturele partners en sociale partners versterken. Hiermee kunnen we ervoor zorgen dat kwetsbare inwoners eerder worden gesignaleerd en bijvoorbeeld gekoppeld kunnen worden aan sociale partners om onder andere de sociale basis te versterken en onze inwoners preventief te kunnen ondersteunen in hun hulpvraag. 
3. Duurzame evenementen. Door te zorgen dat de weg naar het organiseren wordt vergemakkelijkt voor organisatoren zullen er gemakkelijker kleinere evenementen worden georganiseerd. Dat zorgt ervoor dat de levendigheid in alle kernen kan worden vergroot. Tot slot staat duurzaamheid hoog in het vaandel bij gemeente Waalwijk. We faciliteren dan ook in het duurzamer maken van evenementen. Onder andere door bij terugkerende evenementen een scan uit te voeren waar mogelijke verbeterpunten uit komen om evenementen duurzamer te maken.

Recreatie en toerisme is cruciaal voor de leefbaarheid en de brede welvaart. Daarnaast biedt het ontspanning en vermaak op diverse manieren en is het belangrijk voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Een wandeling in de natuur of een museumbezoek illustreert de variëteit in vrijetijdsbesteding. Recreatie en toerisme creëert kansen voor een aantrekkelijk Waalwijk, zowel voor recreanten, bezoekers als voor ondernemers en het versterken van het vestigingsklimaat.

In 2025 is er onder andere ingezet op beleefbaarheid van verschillende gebieden. Voor het Hoefsven is er een visie opgeleverd waarin door middel van zones het recreatiegebied optimaler benut kan worden. In de Westelijke Langstraat zijn beleefbare elementen ontwikkeld om het verhaal te vertellen én om door middel van routes het gebied te leren kennen. RBT De Langstraat bouwt verder aan relaties met ondernemers, producten en het trekken van bezoekers. Er is een start gemaakt aan het beleidskader Levendig Waalwijk, waar diverse disciplines samen komen om te zorgen voor een duidelijke visie op het gebied van vrije tijd.

Erfgoed vormt de essentie van onze identiteit en geschiedenis. Het verbindt ons met het verleden, verrijkt het heden en inspireert de toekomst. Door het behoud en de viering van erfgoed, koesteren we de verhalen en tradities die onze gemeenschap uniek maken. Het stimuleert ook het toerisme en draagt bij aan educatie en sociale cohesie. Erfgoed is ons collectief geheugen, een schat die we moeten bewaren voor komende generaties.

In 2025 hebben we gewerkt aan de verankering van erfgoed in de omgevingsvisie. Daarnaast is erfgoed opgenomen als een van de beleidsthema's binnen de ontwikkeling van het beleidskader Levendig Waalwijk. In 2025 zijn we bovendien gestart met het verzamelen, samenbrengen en digitaal ontsluiten van erfgoed. We noemen dit storymaps. Deze ‘storymaps’ zijn ingezet bij transformaties en ontwikkelingen om de plekken te behouden en beleefbaar te maken.

In 2030 hebben we ten opzichte van 2019 een toename van 10% gemeentelijk groen gerealiseerd en de biodiversiteit met 5% vergroot. Daar waar mogelijk worden meerdere functies in het groen geïntegreerd, zoals waterberging, speelfuncties en wandelpaden. We streven ernaar dat iedere inwoner binnen 300 meter een toegankelijke groenvoorziening heeft.

In 2025 hebben we ten opzichte van 2019 een toename van gemeentelijk groen gerealiseerd en de biodiversiteit vergroot. We zitten op schema om de vergroeningsopgave van 10% meer groen in 2030 te realiseren. De biodiversiteitsopgave van meer dan 5% in 2030 is reeds behaald. We zitten zelfs al op 7%!

Het doel om voor al onze inwoners binnen 300 meter een toegankelijke groenvoorziening te faciliteren is zo goed als behaald.

We hebben bewoners gestimuleerd om particuliere tuinen te vergroenen door deelname aan het ‘tuinrangers’ project en door de tegeltaxi. Erven in het buitengebied zijn tot vergroening gestimuleerd via deelname aan ErvenPlus.

De gemeentelijke openbare ruimte is extra vergroend door bij ieder IUP-project minimaal 10% openbaar groen en 5% combinatiegroen te realiseren.

Bij het vervangen van bomen is het verdwenen boomkroonvolume gecompenseerd plus 10% extra.

Voor de biodiversiteit kiezen we bij nieuwe plantsoenen steeds vaker voor aanplant van meerdere verschillende (inheemse) soorten. We zijn gemeentebreed gestopt met het schoffelen van boomspiegels en hebben de maaihoogte op grasvelden bijgesteld van 3-9 naar 8-14 centimeter. Zodat er voortaan altijd lage bloemen in het gras kunnen ontwikkelen. Op meerdere plekken is gazon omgevormd naar hoger, kruidenrijk gras. Soms ook met maaipaden erdoor voor de belevingswaarde.