Analyse begrotingsafwijkingen

Bij overschrijdingen is mogelijk sprake van onrechtmatige uitgaven, als de gerealiseerde lasten hoger zijn dan de geraamde bedragen ná wijziging. De overschrijding kan namelijk in strijd zijn met het budgetrecht van de gemeenteraad, zoals geregeld in de Gemeentewet. Voor de afsluitende oordeelsvorming is van belang in hoeverre de begrotingsoverschrijding past binnen het door de gemeenteraad geformuleerde beleid en/of wordt gecompenseerd door aan de lasten gerelateerde hogere inkomsten. Het bepalen welke begrotingsoverschrijdingen al dan niet verwijtbaar zijn, is voorbehouden aan de raad. Zie  hiervoor de financiële verordening 2023 dd 23-11-2023.

Hieronder is een aantal overzichten opgenomen:
- Een overzicht dat per beleidsveld de afwijking, ofwel de over- en onderschrijdingen ten opzichte van de begroting weergeeft, exclusief de mutaties reserves;
- Overzichten van de beleidsvelden 0, 3 en 7 waarbij de werkelijke lasten groter zijn dan de begrote lasten, exclusief mutaties reserves. 

Bedragen x € 1.000

Een extra storting in de voorziening APPA van € 1.019.000 heeft tot een overschrijding op product 003 College van b en w geleid. Gelet op de stellige uitspraken van de commissie BBV (van 3 december 2025) wijzigt de aard van de voorziening niet en is op dit punt geen besluitvorming door de raad vereist. Omdat dit een gevolg is van hogere regelgeving is deze begrotingsoverschrijding die hierdoor ontstaat acceptabel.

De afwijking aan de lastenkant op product 813 Beheer diverse percelen en panden wordt met name veroorzaakt door hogere doorbelaste salariskosten, externe advieskosten (o.a. in verband met grondtransacties) en onderhoudskosten Truckparking. Daarnaast zijn er in werkelijkheid hogere opbrengsten verantwoord in verband met nieuwe contracten voor huur en pacht en hebben er enkele grondverkopen plaatsgevonden, waarmee in de begroting geen rekening is gehouden. 

De afwijking op product 814 Vastgoed diverse panden heeft voornamelijk betrekking op de onderzoekskosten ten behoeve van het oostelijk deel van het Krophollerensemble. Conform het raadsvoorstel van 10 oktober 2024 worden de kosten geboekt ten laste van de verkoopopbrengst. De koopsom wordt ontvangen na de onherroepelijk verklaarde omgevingsvergunning. Het eerste deel van de opbrengst is verwacht in 2026, het restant zal volgen in 2027. 

De afwijking in de batensfeer is met name veroorzaakt door een hogere algemene uitkering van  € 1.506.000 waarvan het grootste gedeelte wordt veroorzaakt door de extra bijdrage vanuit de Decembercirculaire 2025. In het resultaatbestemmingsvoorstel bij deze jaarrekening wordt voorgesteld om hiervan een deel te bestemmen in 2026.

Product 303 Economische ontwikkeling
De hogere lasten op dit product worden grotendeels gecompenseerd door hogere baten. Het gaat om doorbelaste inhuurkosten voor mobiliteit naar een andere gemeente (€ 83.000), het doorberekenen van de kosten voor de dag van de techniek (€ 8.000) en kosten voor regiodeal Smart Port waar een subsidie tegenover staat (€ 35.000).
Daarnaast zijn meer kosten gemaakt voor het beleidsveld economie dan geraamd (€ 10.000). Deze overschrijding komt met name door de (meer)kosten voor onderzoeken (externe ruimtebehoefte en integrale samenhang projecten Haven 8 Oost (afronding)). Er is een aanvullende bijdrage verstrekt aan Parkmanagement voor het aanbrengen van camerabeveiliging voor bedrijventerrein Zanddonk (€ 30.000). Dit betreft een eindafrekening van de bijdrage die in 2024 is verstrekt. Aan Parkmanagement is verder een bedrag van € 22.000 doorbelast voor energiekosten.

Product 304 Bedrijfsloket en -regelingen
De lagere lasten op dit product worden met name veroorzaakt door lagere uitgaven dan geraamd voor het werkbudget Binnenstad. In het Najaarsbericht 2025 wordt een bedrag van € 50.000 overgeheveld naar 2026. In 2025 en 2026 is, als onderdeel van het werkbudget, een incidenteel budget van € 75.000 opgenomen voor cofinanciering Bedrijveninvesteringszone Waalwijk centrum (BIZ). Dit budget is bestemd voor gezamenlijke projecten, geïnitieerd door de BIZ, die bijdragen aan de levendigheid van het centrum en aansluiten bij de doelstellingen en het uitvoeringsprogramma van de Actualisatie centrumvisie 2024. Bij het collegebesluit BIZ van 11 juli 2025 is gelijktijdig met de toekenning van de subsidie deze cofinanciering aan de BIZ toegezegd. Diverse van deze projecten zijn of worden opgestart in 2025 (zoals vergroening van de Stationsstraat € 25.000), andere projecten worden opgestart eind 2025, begin 2026. Het resterende budget wordt daarvoor overgeheveld naar 2026.

Product 853 Grondexploitatie, bedrijven en winkelgebieden
Dit product dient in relatie te worden gezien met product 961 Mutaties reserves grondexploitatie beleidsveld 3. Het saldo van beide producten bedraagt € 0. 
In de begrotingswijziging bij het Najaarsbericht zijn op basis van de in juni 2025 door de raad vastgestelde Nota grondexploitatie de ramingen op de producten 852 en 853 voor de grondexploitatie bijgesteld. De raming voor de grondexploitatie van De Els is hieraan afzonderlijk toegevoegd aangezien deze grondexploitatie door de raad pas in mei 2025 is vastgesteld en nog geen onderdeel uitmaakte van de Nota grondexploitatie.  De raming  voor De Els is hierbij echter verwerkt op product 852 in plaats van op product 853. In werkelijkheid heeft een juiste verantwoording plaatsgevonden op product 853 waardoor nu een afwijking ten opzichte van de begroting ontstaat.
Daarnaast is er een voorziening gevormd en zijn enkele eerdere winstnemingen deels teruggedraaid. Via product 961 staan hier onttrekkingen ten laste van een reserve tegenover.

Product 702 Vuilophaal en -afvoer
Voor 2025 was er voor de voorziening  een onttrekking geraamd van € 257.000, maar is er werkelijk een bedrag van € 665.000 gestort, een verschil van € 922.000 . De werkelijke mutatie in voorziening is gebaseerd op het saldo van de werkelijke baten en lasten 2025, inclusief overheadtoerekening en andere verrekeningen (o.a. kwijtschelding en BTW-lasten).  Dit wordt o.a. veroorzaakt door een goede opbrengst van papier en efficiënte inzameling. Ook zien we weer een lichting daling van de hoeveelheid restafval. Dit heeft een positief effect op de verwerkingskosten.

Product 709 Volksgezondheid
In 2025 is een IZA-subsidie ontvangen die heeft geleid tot het doen van uitgaven. De bijbehorende uitgaven en opbrengsten ter hoogte van € 196.000 waren niet opgenomen in de begroting 2025.

Product 712 Duurzaamheid
Tegenover de hogere lasten op dit product staan ook hogere baten.
- Hogere uitgaven voor CDOKE-regeling (Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid) van € 150.000. Hier staan ontvangen CDOKE-middelen tegenover. In de begroting wordt een zo goed mogelijke inschatting gemaakt, maar in werkelijkheid kan er toch een afwijking ontstaan.
- Hogere uitgaven voor het programma Grote Oogst van € 80.000. Hier staat een ontvangen bijdrage van de provincie tegenover.
- Hogere uitgaven met betrekking tot Transitie Visie Warmte (TVW) van € 60.000. Op basis van eerdere besluitvorming staat hier een onttrekking ten laste van de reserve duurzaamheid tegenover.
- Lagere uitgaven dan geraamd voor de voorbereidingskosten van de ontwikkelingen Wind- en zonnepark Haven/Ecopark van € 100.000. In de begroting was hiervoor een bedrag geraamd ten laste van de reserve duurzaamheid. In werkelijkheid zijn de kosten ten laste van de ontvangen CDOKE-middelen gebracht.