Beleidsveld 4 | Onderwijs

Het taakveld onderwijsbeleid bestaat uit een aantal onderdelen. Niet alles is een volledige verantwoordelijkheid van de gemeente. In veel gevallen is er sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid met het onderwijs. Er wordt dan vrijwel altijd samengewerkt aan/in een gedeelde aanpak. De verschillende onderdelen binnen het onderwijsbeleid zijn:
 
•    Lokaal onderwijsbeleid
Met het onderwijs worden op bestuurlijk niveau afspraken gemaakt  die worden vastgelegd in een Lokale Educatieve Agenda (LEA). Deze vierjarige LEA waarvan de nieuwe periode start in 2025 behelst ook een concreet uitvoeringsplan met prestatie indicatoren en taakverantwoordelijken.
•    Onderwijsachterstandenbeleid
Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) is gericht op het voorkomen van en terugdringen van onderwijsachterstanden. Veel programma’s die vanuit OAB worden uitgevoerd (in Waalwijk onder de vleugels van Waalwijk Taalrijk) zijn gericht op preventie. Er is ook een sterke beweging naar specifiek onderwijs voor (anderstalige) nieuwkomers.
•    Volwasseneducatie
Met dit aspect richt de gemeente zich op volwassenen die Nederlands weliswaar als eerste taal hebben (NT 1-ers) maar die door opvoeding, opleiding of door bijvoorbeeld dyslectie achterstanden hebben opgelopen. Ook NT 2-ers, mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben, worden ondersteund. Denk hierbij aan nieuwkomers, maar ook aan arbeidsmigranten.
•    Peuteropvang en voorschoolse educatie
De voorschoolse educatie is gericht op kinderen die een grotere kans hebben om bij voorbaat al, voor de instroom op het primair onderwijs, een achterstand op te lopen. Daarom wordt ingezet om deze kinderen op de voorscholen al bij te spijkeren. Hierom wordt samengewerkt met de GGD, met de voorschoolse organisaties, het primair onderwijs en binnen het WWTR netwerk.
•    Bewegingsonderwijs
Sinds 2023 is het onderwijs (zowel po als vo) opnieuw verplicht om twee uur bewegingsonderwijs aan te bieden. Hoewel die een verantwoordelijkheid is van het onderwijs, biedt de gemeente hiertoe mogelijkheden aan via GO (het beweegbureau) en via het nader te ontwikkelen programma Rijke Schooldag (*), dat onder de nieuwe LEA valt.

We investeren in gelijke ontwikkelkansen van kinderen. We zorgen dat leerlingen tijdens hun hele schoolloopbaan, vanaf de voorschoolse periode tot en met de overgang van school naar werk, worden gestimuleerd om hun talenten te ontwikkelen. Achterstanden en uitval worden zoveel mogelijk voorkomen. Kinderen en ouders krijgen extra ondersteuning als dat nodig is.
We versterken de doorgaande leerlijnen binnen én buiten het onderwijs: peuteropvang voor alle kinderen en een aanbod voor kinderen met een risico op onderwijsachterstand. We voorkomen thuiszitten en voortijdig schoolverlaten.
We zorgen voor passend onderwijs dat aansluit op de vraag van de arbeidsmarkt. Samen met onze partners realiseren we een goede aansluiting tussen onderwijs en bedrijfsleven en verbreden we het opleidingsaanbod.

In 2025 hebben we met de LEA-bestuurders de Lokaal Educatieve Agenda 'Gelijke Kansen voor ieder kind' opgesteld. Met deze agenda streven we naar het optimaliseren van gelijke kansen op het snijvlak (voor)school en (thuis)omgeving, waardoor ieder kind zijn/ haar talent kan ontwikkelen. Om dit te realiseren werken we vanuit 4 ambities (die vertaald zijn in concrete uitvoeringsprogramma's): Waalwijk Taalrijk, Preventie en Welzijn, Talenten en Burgerschap.

Naast het onderwijsbeleid worden flankerend door de gemeente ook nog specifieke leerlingzaken uitgevoerd op het gebied van leerlingenvervoer en leerplicht.

Voor leerlingenvervoer: Door het college zijn nieuwe beleidsregels leerlingenvervoer 2025 vastgesteld. In de beleidsregels zijn, in vergelijking met de vorige beleidsregels, enkele inhoudelijke aanpassingen gedaan. De wijzigingen hebben betrekking op de duur van de inzet van zelfredzaamheidstrajecten, de uniformiteit en vormen van vervoer en beroep op eigen inzet van ouders.

Voor leerplicht: De collega’s van Leerplicht en Schoolmaatschappelijke Ondersteuning zijn nauw verbonden aan alle scholen in het primair en voortgezet onderwijs via contacten met de zorgcoördinatoren, intern begeleiders en/of schooldirecteuren. Leerplicht (5 t/m 18 jaar) en het Doorstroompunt (18 t/m 23 jaar) werken intensief samen. Daardoor is er een doorlopend proces van toezicht, monitoring, coaching en ondersteuning voor alle jongeren in Waalwijk bij het behalen van hun startkwalificatie. Alle leerplichtambtenaren werken op basis van de Methodische Aanpak Schoolverzuim. Het doel van de MAS is om binnen ‘Leerplicht’ op een vergelijkbare wijze te werken, met ruimte voor de discretionaire bevoegdheid van de leerplichtambtenaar. Bij ziekteverzuim in het voortgezet onderwijs en het MBO wordt in de samenwerking met de GGD gebruik gemaakt van methode M@ZL. Er is structureel overleg tussen Leerplicht en het samenwerkingsverband op beleids- en uitvoerend niveau, om elk kind te voorzien van de meest passende vorm van onderwijs. Leerplicht is ook aanwezig bij de zorg-overleggen die plaats vinden op de scholen voor voortgezet onderwijs.

Tot dit beleidsveld behoren de gemeentelijke taken op het gebied van huisvesting voor basis- en voorgezet onderwijs:
•    nieuwbouw van schoolgebouwen
•    uitbreiding van bestaande schoolgebouwen
•    opstellen programma onderwijshuisvesting
•    vandalismebestrijding

Er is een wetswijziging ( “Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting”) in voorbereiding op het gebied van onderwijshuisvesting. Het doel van de wetswijziging is de verantwoordelijkheidsverhouding tussen de gemeenten en schoolbesturen te verhelderen en de samenwerking te verbeteren. De beoogde inwerkingsdatum van dit wetsvoorstel is 1 augustus 2025.

De insteek van de wet is een meer planmatige, duurzame en toekomstgerichte aanpak van onderwijshuisvesting. Wat kan leiden tot meer effectiviteit en dus betere onderwijshuisvesting. Daarnaast wordt in het wetsvoorstel renovatie een volwaardig alternatief voor nieuwbouw. Ook wordt het investeringsverbod voor besturen in het primair onderwijs genuanceerd.
Met de wetswijziging wordt het voor gemeenten verplicht een meerjarig Integraal HuisvestingsPlan (IHP) te ontwikkelen (komt in de plaats van het Waalwijkse MeerjarenInvesteringsProgramma [MIP]).

Het wetsvoorstel “Planmatige aanpak onderwijshuisvesting” regelt dat gemeenteraden een integraal huisvestingsplan (IHP) vaststellen ten aanzien van onderwijshuisvesting. Het IHP bestrijkt een periode van vier jaar en moet de voornemens bevatten voor de twaalf jaar volgend op de vier jaar die het IHP bestrijkt. Het opstellen van een IHP wordt nu dus een verplichting voor gemeenten. Het IHP dient te voldoen aan de eisen die het wetsvoorstel en een aanvullende ministeriële regeling daaraan stellen. De behandeling in de 2e kamer is voorzien in het eerste kwartaal van 2026. Ter voorbereiding op het opstellen van het IHP worden nieuwe prognoses opgesteld die het uitgangspunt vormen voor de capaciteitsbehoefte. Op 6 mei 2025 hebben wij de nieuwbouw van KC Meerdijk in gebruik genomen. De ontwikkeling van KC Driessen, uitbreiding De Brug, Nieuwbouw OBS De Hoef en Nieuwbouw de Veste lopen over in 2026 en zullen in dat jaar verder ter hand worden genomen.