Begroting 2027-2030 op hoofdlijnen | Begroting 2027

De begroting 2027-2030 op hoofdlijnen

In deze Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 zijn de effecten van de raadsbesluiten tot en met 1 augustus 2026, het Voorjaarsbericht 2026, de Onontkoombaarheden 2027, de Meicirculaire 2026 en de uitwerking van het Coalitieakkoord 2026-2030 verwerkt. Verder is de begroting in technische zin samengesteld, mede gebaseerd op de door uw raad op 25 juni 2026 vastgestelde uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2027.

Bedragen (afgerond) x €1.000		2027		2028		2029		2030
V = voordeel / N = nadeel	V/N		V/N		V/N		V/N
Startpositie na Voorjaarbericht 2026 (incl. Onontkoombaarheden 2027)	V	2.668	N	129	N	613	N	1.369
Mutaties Coalitieakkoord 2026-2030	N	927	N	1.331	N	1.428	N	643
Na Coalitieakkoord 2026-2030	V	1.741	N	1.460	N	2.041	N	2.012
Effecten Meicirculaire 2026 uit raadsinformatiebrief 054-26	N	856	N	414	N	807	N	539
Na Meicirculaire 2026 (= A)	V	885	N	1.874	N	2.848	N	2.551

Mutaties
Aanpassing kapitaallasten / rente	N	680	N	104	V	365	V	129
Aanpassing personeelsbudgetten	V	348	V	61	V	64	V	86
Aanpassing diverse pachten en huren	V	110	V	110	V	110	V	110
Jeugdhulp	N	1.679	N	1.679	N	1.679	N	1.679
Versterking van de basis om ambities te realiseren	N	107	N	167	N	198	N	229
Verlagen inzet 10% vrije ruimte Algemene Reserve	N	962	N	1.147	N	1.043	V	1.043
Stelpost onderuitputting kapitaallasten	V	99	V	104	V	299	V	450
Inkomsten leges omgevingsvergunningen	V	300	V	300	V	300	V	300
Coalitieakkoord	V	83	N	679	N	759	N	799
Indexering goederen en diensten verlagen (2,5% ipv 3,4%)	V	383	V	370	V	353	V	373
Indexeringen lonen verlagen (3,8% ipv 4,1%)	V	130	V	130	V	130	V	130
Gelijkblijvende OZB woningen (areaaluitbreiding van 0,5% naar 1%)	V	142	V	142	V	142	V	142
Overige kleine afwijkingen	V	124	V	72	V	82	V	81
Totaal afwijkingen (= B)	N	1.709	N	2.487	N	1.834	N	1.949

Programmabegroting 2027: Financieel beeld 2027-2030 (= A+B)	N	824	N	4.361	N	4.682	N	4.500

Incidentele baten en lasten Begroting 2027	V	839	V	1.249	V	1.254	V	704

Structureel begrotingssaldo 2027-2030	V	15	N	3.112	N	3.428	N	3.796

Toelichting op (technische) wijzigingen in de Begroting 2027
Onderdeel A van bovenstaand financieel beeld is de stand uit het Coalitieakkoord 2026-2030 aangevuld met de Meicirculaire 2026.

Daarna is de Begroting 2027 (technisch) samengesteld en dat leidt tot afwijkingen van dit financieel beeld, die ook per jaar anders kunnen zijn.
De financiële afwijkingen hebben betrekking op (in tabel onder B):

a. Aanpassing kapitaallasten / rente
Bij het samenstellen van de begroting worden de ramingen van kapitaallasten / rente geactualiseerd, mede op basis van een inschatting van het moment van daadwerkelijk investeren. In de actualisering van de kapitaallasten komen verschillende effecten samen. Er zijn kapitaallasten doorgeschoven als gevolg van het doorschuiven van geplande investeringen, de vervangingsinvesteringen zijn bijgesteld en de renteramingen zijn geactualiseerd. Daarnaast heeft er in het Voorjaarsbericht 2026 voor de jaren 2027 en 2028 een te positieve bijstelling plaatsgevonden van de kapitaallasten, dit wordt nu gecorrigeerd in de Begroting 2027.

b. Aanpassing personeelsbudgetten
Een actualisatie van de personeelsbudgetten leidt tot een structureel voordeel van € 348.000 in 2027, oplopend tot € 362.000 in 2030. Dit voordeel ontstaat doordat in de Begroting 2026 abusievelijk een dubbele formatieplaats was opgenomen en daarnaast de totale personeelslasten te hoog waren geraamd.

Het college zet vanaf 2028 een deel van dit structurele voordeel in om het fundament van de organisatie verder te versterken. Hiervoor wordt vanaf dan structureel € 293.000 beschikbaar gesteld. Op deze manier wordt Bedrijfsvoering als fundament van de organisatie gefaseerd verder versterkt. Deze middelen worden ingezet zodat bedrijfsvoering stapsgewijs kan meegroeien met de omvang van de organisatie. Zo wordt de continuïteit gegarandeerd en kan opnieuw een belangrijke ontwikkelstap worden gemaakt.

c. Aanpassing diverse pachten en huren
De pachten en huren van diverse percelen, welke eigendom zijn van de gemeente, zijn verhoogd. Dit levert een voordeel op van structureel € 110.000.

d. Jeugdhulp
Conform de vastgestelde Begroting 2027 Regio Hart van Brabant stijgt de bijdrage voor jeugdhulp van de gemeente Waalwijk met afgerond € 1,7 miljoen. Deze bijstelling is structureel verwerkt in de gemeentelijke Begroting 2027-2030.

e. Versterking van de basis om ambities te realiseren
Om alle ambities te kunnen realiseren worden middelen beschikbaar gesteld voor een cluster coördinator LTH, aanbesteding van het financieel systeem, de huur van een noodaggregaat stadhuis en vervangingsinvesteringen inrichting gemeente locaties.

f. Verlagen inzet 10% vrije ruimte Algemene Reserve
Bij de behandeling van het Najaarsbericht 2025 heeft uw raad het amendement ‘Sluitende meerjarenraming’ aangenomen. Onderdeel van de gekozen oplossing was de toepassing van de zogenoemde inzet 10% vrije ruimte Algemene Reserve. In voorbereiding op de Begroting 2027 heeft over de inzet van de 10%-regeling afstemming plaatsgevonden met de provincie in het kader van het financieel toezicht. Daarbij is de berekeningswijze van de 10%-regeling nader beschouwd. Uit deze afstemming is naar voren gekomen dat voor de toepassing van de regeling moet worden uitgegaan van het daadwerkelijk beschikbare surplus van de algemene reserve. Dit is het deel van de algemene reserve dat resteert nadat het benodigde weerstandsvermogen voor de geïnventariseerde risico’s in aanmerking is genomen. Van dit surplus kan jaarlijks maximaal 10% structureel worden ingezet. Bij de advisering over het amendement is destijds wel rekening gehouden met de voorwaarden voor de weerstandsratio en de solvabiliteit, maar is het uitgangspunt, 10% over het verschil tussen algemene reserve en benodigd weerstandsvermogen, voor de berekening van het surplus onvoldoende meegewogen. Dit leidt tot een correctie van de eerder ingezette 10%-regeling. Op basis van de huidige cijfers onttrekken we in 2027 € 300.000 uit de Algemene Reserve in plaats van € 1.262.000. Deze onttrekking mogen we als structureel beschouwen.

g. Stelpost onderuitputting kapitaallasten
Op basis van het nieuwe Gemeenschappelijk financieel toezichtkader mogen gemeenten een stelpost opnemen voor onderuitputting kapitaallasten. Op basis van deze regeling is er nu een stelpost opgenomen.

h. Inkomsten leges omgevingsvergunningen
Op basis van werkelijk inkomsten leges omgevingsvergunningen zijn de inkomsten met € 300.000 structureel verhoogd.

i. Coalitieakkoord
Ten opzichte van het coalitieakkoord zijn de volgende mutaties doorgevoerd. De toelichtingen op deze mutaties zijn te vinden op de beleidsvelden.

MUTATIES
Bedragen x €1 (min is een nadeel voor het begrotingssaldo)	2027	2028	2029	2030
Mutaties
Afschaffen hondenbelasting vanaf 2028	260.000	0	0	0
Verhogen inzet BOA's en cameratoezicht (formatie). Formatie in 2027 halveren	117.500	0	0	0
Verhogen inzet BOA's (voertuig en diverse middelen)	14.000	0	0	0
Verhogen inzet BOA's en cameratoezicht (Cameratoezicht)	15.000	0	0	0
Onderzoek en aanpak lokaal fatbikeverbod	-15.000	0	0	0
Sneller realiseren woningbouw (beleidsmw vergunning)	25.000	0	0	0
Sneller realiseren woningbouw (beleidsmw woonbeleid)	25.000	0	0	0
Sneller realiseren woningbouw. Werkbudget dekken uit realisatiestimulans	25.000	0	0	0
Vergunningverlening	125.000	0	0	0
Evenementen	0	50.000	50.000	50.000
Aanpak parkeerknelpunten	150.000	0	0	0
Capaciteit Zorg en veiligheid	25.000	0	0	0
Versterking financiele functie	30.000	0	0	0
Werkbudgetten (communicatie)	-25.000	0	0	0
Afbouwen subsidie schoenenkwartier	100.000	0	0	0
Afronden lokale inclusie agenda	-20.000	0	0	0
Ondersteuningsmaatregelen, behoud maatwerkfonds	-47.000	0	0	0
Maatwerkarrangementen	-150.000	0	0	0
Aanpassen ambitieniveau duurzaamheid naar wettelijke eisen. Besparing op werkbudget naar voren halen	22.000	0	0	0
Aanpassen ambitieniveau duurzaamheid naar wettelijke eisen. Besparing op formatie naar voren halen	217.000	0	0	0
Afschaffen voorrang statushouders door middel van doorstroomlocatie	-112.500	-150.000	-150.000	-150.000
Gesprek met Hof van Capelle over toekomst wijk	0	0	-50.000	0
Realiseren woningen op achtererf eenvoudiger maken	0	0	-50.000	-50.000
Stimuleren alternatieve woonvormen	-50.000	-50.000	0	0
Inzetten op toekomstbestendige landbouwsector	-37.500	-50.000	-50.000	-50.000
Werkbudget digitale veiligheid en weerbaarheid	-50.000	pm	pm	pm
Onderzoek onveilige verkeerssituaties	-75.000	pm	pm	pm
We investeren breder in mensgerichte verkeersveiligheid	0	-9.000	-9.000	-9.000
De aanpak van straatintimidatie verder vormgeven	-60.000	-60.000	0	0
Revitalisering en verdichting bestaande bedrijventerreinen	0	0	-250.000	-300.000
Plan naar meer ruimte bieden voor initiatief en ondernemerschap	0	0	-25.000	0
Herzien van het parkeerbeleid	0	0	-75.000	-25.000
Realiseren extra ontsluiting Landgoed Driessen	-100.000	-100.000	0	0
Realiseren nieuwe busstations Noorder Parallelweg en Noorder Allee	0	0	0	-190.000
Voortzetten en verbeteren van het programma 'Samen Redzaam'	-130.000	-130.000	0	0
Herijken van grote, professionele subsidierelaties; impactgericht subsidiëren	-30.000	-30.000	pm	pm
Taal en werk voor statushouders	-15.000	-75.000	-75.000	-75.000
Verkennen prioriteiten in groenonderhoud	-20.000	pm	pm	pm
Evalueren en herijken afvalbeleid	-30.000	0	0	0
Stoppen met de Burgerbegroting in 2027, versoberen uitvoering pilot in 2026	-26.000	0	0	0
Actualisatie vastgoedbeleid en vastgoedbeheer	-75.000	-75.000	-75.000	0
Totaal mutaties	82.500	-679.000	-759.000	-799.000

De begroting 2027-2030 op hoofdlijnen vervolg

j. Indexering goederen en diensten verlagen (2,5% i.p.v. 3,4%)
In de uitgangspunten staat dat budgetten voor goederen en diensten met 3,4% worden geïndexeerd. Dit is bijgesteld naar 2,5%. Dit sluit aan met het percentage wat gemeenten ontvangen van het Rijk in de Meicirculaire 2026 voor prijsindexering.

k. Indexering lonen verlagen (3,8% i.p.v. 4,1%)
In de uitgangspunten staat dat de lonen (personeelslasten) met 4,1% worden geïndexeerd. Op basis van de Macro Economische Verkenning (MEV) 2027 stellen we dit bij naar 3,8%.

l. Gelijkblijvende OZB woningen (areaaluitbreiding van 0,5% naar 1%)
Conform de huidige systematiek houden we in de begroting jaarlijks rekening met 0,5% areaaluitbreiding. Dit percentage is in werkelijkheid 1%. Voor woningen wordt dit nu aangepast (bij niet-woningen was het al doorgevoerd). Dit leidt niet tot een verhoging van de OZB voor inwoners.

m. Overige kleine afwijkingen.
Overige verschillen betreft meerdere kleine posten die gezien het bedrag niet worden toegelicht.

Incidentele baten en lasten en structureel begrotingssaldo 2027 - 2030
Het begrotingssaldo wordt op grond van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) en de handreiking van Provincie uit 2021 nog gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten. Deze aanpassing bevat 2 onderdelen:
- Het elimineren van de incidentele baten en lasten uit de primaire Begroting 2026, voordat de nieuwe reeks voor de Begroting 2027 wordt bepaald.
- Het toevoegen van de nieuwe reeks voor incidentele baten en lasten voor de Begroting 2027. Van deze nieuwe reeks is een tabel met toelichting opgenomen onder de overzichten van baten en lasten.
Na aanpassing voor incidentele baten en lasten wordt het structureel begrotingssaldo gepresenteerd.
In de volgende paragraaf wordt het toetsingskader van de Provincie voor de Begroting 2027 nader toegelicht.

Tarieven
In de paragraaf lokale heffingen is in deze begroting een uitgebreide toelichting op belastingen en heffingen opgenomen. Alle daarvoor in aanmerking komende tarieven zijn, op basis van de door de raad vastgestelde uitgangspunten voor de samenstelling van de Begroting 2027, aangepast . De tarieven voor afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn kostendekkend, zo nodig met inzet van middelen uit de bijbehorende voorzieningen. De tariefvoorstellen 2027 komen (met uitzondering van OZB en leges) gelijktijdig doch separaat van de Begroting 2027 op 12 november 2026 in de raad aan de orde. De voorstellen voor OZB en leges volgen daarna in de decembervergadering van de raad.

Toetsingskader van de Provincie Noord-Brabant voor de Begroting 2027

In 2026 is het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader 2026 gemeenten (GTK 2026) vastgesteld. Het GTK 2026 is een gezamenlijk product van de 12 provincies. Om de uniforme uitoefening van het financieel toezicht te bevorderen is het GTK door alle provincies vastgesteld en geldt deze voor alle gemeenten in Nederland. Het vorige toezichtkader dateerde van 2020 en was aan vernieuwing toe. Enerzijds omdat de uit 2020 daterende versie actualisatie behoefde en anderzijds omdat er diverse ontwikkelingen zijn geweest, waaronder de ontwikkeling van een risicomodel, regelgeving over het ramen van onderuitputting en het onder voorwaarden kunnen inzetten van de algemene reserve als structureel dekkingsmiddel waardoor het GTK niet meer volledig was.

Financieel toezicht helpt gemeenten bij het bevorderen van een gezonde financiële huishouding en biedt daarmee meerwaarde aan de kwaliteit van het openbaar bestuur. Financieel toezicht is een wezenlijk onderdeel van de ‘checks and balances’ binnen het openbaar bestuur en draagt hiermee bij aan het voorkomen dat een gemeente niet meer in staat is financiële tekorten zelf op te lossen.

In vervolg op dit nieuwe toezichtkader is door de provincie op 19 juni 2026 een aanvulling op de begrotingscirculaire 2027 uitgebracht. Deze circulaire, die ook aan de raad is gezonden, bevat actuele onderwerpen die van belang zijn voor de samenstelling van de Begroting 2027 van gemeenten:

Ingroeipad verdeling gemeentefonds per 2027
Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)
Richtlijn klimaatgelden voor 2027 en vanaf 2028
Stelpost Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd
Stelpost Wmo huishoudelijke hulp
Eigen bijdrage Wmo
Raming BTW compensatiefonds

De provincie heeft als toezichthouder een onafhankelijke rol. De provincie beoordeelt onze begroting op basis van het wettelijke criterium van structureel en reëel evenwicht. De Begroting 2027 moet dus structureel en reëel in evenwicht zijn. Wanneer dat niet het geval is, moet uiterlijk het laatste jaar van de meerjarenraming structureel en reëel in evenwicht zijn.

Van de begrotingscirculaire van de provincie hebben wij kennis genomen. Wij zijn van mening dat de begroting van de gemeente Waalwijk conform de wettelijke eisen en de door de provincie gedane aanbevelingen is samengesteld. De provincie zal na vaststelling van de Begroting 2027 door de raad nog voor het einde van 2026 komen met haar oordeel over deze begroting.