Inleiding
Het jaar 2026 is een bijzonder jaar. Afgelopen jaar hebben gemeenteraadsverkiezingen plaatsgevonden en er is een nieuwe raad en nieuw college geïnstalleerd. Om deze reden is een beleidsarme kadernota vastgesteld en ligt er een beleidsrijke begroting voor. In de Begroting 2027 en de meerjarenbegroting 2028-2030 zijn de keuzes van het coalitieakkoord 2026-2030 ‘Nieuwe Koers’ verwerkt.
We constateren dat de maatschappelijke opgaven nog altijd groot zijn, zowel in de fysieke leefomgeving als in de gemeenschap. En dat zijn soms ook twee kanten van dezelfde medaille; investeringen in de fysieke leefomgeving en investeringen in het sociaal domein versterken elkaar. Samen zorgen zij ervoor dat we Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik leefbaar en aantrekkelijk houden voor onze inwoners. En dat doen we niet alleen, maar juist door samen bruggen te bouwen tussen en met onze inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke en bestuurlijke partners. We doen dat door te sturen op Brede Welvaart, te bouwen aan verbindingen in de samenleving en de kracht van verscheidenheid te benutten. Binnen het werken aan brede welvaart geeft het college extra aandacht aan thema's als woningbouw, economie en veiligheid.
We zouden graag alle opgaven tegelijkertijd aanpakken, omdat onze gemeente en gemeenschap dat verdienen. Dat is echter zowel financieel als qua uitvoering niet haalbaar. Om de stap van coalitieakkoord naar begroting te kunnen maken, is daarom een collegewerkprogramma opgesteld. Dit is een uitwerking van de ‘Nieuwe Koers’, waarbij ambities zijn vertaald naar meer concrete plannen, voorzien zijn van benodigde middelen en een realistische planning. Dit collegewerkprogramma is ter informatie bijgevoegd.
Grote maatschappelijke opgaven gaan helaas gepaard met een steeds moeilijkere financiële situatie. Provinciale, nationale en internationale ontwikkelingen hebben grote invloed op lokale opgaven Gemeenten worden al langere tijd geconfronteerd met meer taken vanuit provincie en Rijk, zonder dat we ook de noodzakelijke middelen ontvangen. Daarnaast hebben we de landelijke overheid nodig om grote vraagstukken rondom onder andere stikstof, netcongestie, aanpassing van reikwijdte van de jeugdwet en passende financiering van de jeugdhulp op te lossen. Op provinciaal en nationaal niveau blijft nieuwe wetgeving op stikstof uit, waardoor projecten lastig te realiseren zijn. Het Rijk laat vooralsnog wachten op het rapport van de Commissie-Van Ark inzake de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd, waardoor de transformatie van de jeugdzorg en de snelle realisatie van thema Samen Redzaam onder druk staat. Op internationaal en geopolitiek niveau zien we dat spanningen en oorlogen leiden tot hoge energieprijzen. Dat raakt onze inwoners direct en indirect, omdat ook prijzen voor bijvoorbeeld bouwmaterialen en infrastructuur snel stijgen. Deze onzekerheden en problemen vergroten de maatschappelijke onrust.
Het college kiest daarom voor verantwoord en verstandig financieel beleid, waarbij we in lijn met het advies van de VNG voor 2027 een sluitende begroting presenteren. Op die manier voldoen we aan de eisen van de provincie als toezichthouder. Tegelijkertijd kiezen we ervoor om voor de periode van 2028 en verder een tekort te laten staan. Pijnlijke keuzes zoals het snijden in voorzieningen zijn niet makkelijk terug te draaien. Afbreken gaat immers sneller dan weer opbouwen.? Dat betekent niet dat we op onze handen gaan zitten. We gaan komend jaar opnieuw hard werken om de begroting voor 2028 en jaren daarna sluitend te krijgen. Het maken van keuzes schuwen we daarbij niet, ook niet als die pijn doen. De financiële situatie vraagt daarom.
Dit is niet de eerste keer dat we ons voorbereiden op bezuinigingen. Afgelopen jaren hebben we een uitgebreid traject doorlopen. Er zit een ambitieuze structurele bezuiniging op het thema Samen Redzaam, dat oploopt tot bijna 2 miljoen euro. Op het IUP, financiering van onderwijshuisvesting en het Financieel Robuust Perspectief (FRP) zijn voor circa € 4,6 miljoen euro aan ombuigingen en bezuinigingen verwerkt in onze begroting. Deze dragen bij aan het minder negatief maken van onze financiële positie.
Met dit in het achterhoofd, zijn we ons bewust dat veel ‘eenvoudige’ technische oplossingen zijn doorgevoerd. Bovendien zitten er in onze begroting bezuinigingen ingerekend, die we nog moeten realiseren. We staan ervoor om dit ook te realiseren. Deze achtergrond maakt de opgave mogelijk nog complexer dan het Financieel Robuust Perspectief.
Aanvullend op deze genomen bezuinigingen, stelt het college voor om aanvullende maatregelen te nemen om onze begroting sluitend te krijgen. Daarbij kiezen we ook voor het temporiseren van onze eigen ambities. Dat doen we vanuit de overtuiging om financieel verantwoord beleid te voeren en de rekening van onze keuzes niet door te schuiven naar volgende generaties. We volgen hierbij de financiële ladder die afgesproken is bij het coalitieakkoord 2026-2030 ‘Nieuwe Koers’.
De effecten van de Septembercirculaire 2026 zijn nog niet verwerkt in deze begroting. Conform bestendige gedragslijn worden de financiële effecten van de Septembercirculaire 2026 verwerkt in het Najaarsbericht 2026 en maken deze geen deel uit van de primaire Begroting 2027. In de begroting hebben we om 2027 financieel sluitend te krijgen keuzes gemaakt. Zo hebben we er onder andere voor gekozen bepaalde ambities voorzichtiger waar te maken dan eigenlijk wenselijk was. Het kan zo zijn dat aan de hand van de uitkomsten van de Septembercirculaire deze keuzes in een ander daglicht komen te staan. Mocht dat zo zijn, dan zal het college u hierover informeren.
We houden vast aan onze nieuwe koers voor onze gemeente. We blijven de financiële ontwikkelingen scherp volgen en mogelijkheden onderzoeken om het financiële perspectief te verbeteren. Zo blijven we met elkaar werken aan de toekomst van Waspik, Sprang-Capelle en Waalwijk.
Leeswijzer begroting
De opzet van de begroting is ongewijzigd. De Begroting 2027 begint met de inleiding, waarin de bestuurlijke hoofdlijnen worden beschreven. We hebben een vervolgstap gezet in het formuleren van doelstellingen, die enerzijds meer gericht zijn op maatschappelijk rendement en anderzijds beter meetbaar zijn. Deze vervolgstap is nog niet afgerond, de volgende cyclus willen we daar wederom een verbetering in aanbrengen.
De beleidsbegroting
De meest uitgebreide informatie vindt u in de beleidsbegroting. Hierin staat:
• wat de gemeente wil bereiken;
• welke activiteiten we hiervoor uitvoeren;
• welke kosten hiermee gemoeid zijn.
Dit wordt bij de beleidsvelden aangevuld met:
• indicatoren;
• belangrijkste kaders;
• verbonden partijen.
Paragrafen
Het tweede gedeelte van de begroting bestaat uit een toelichting op de negen paragrafen.?
De paragrafen geven een overzicht van onderwerpen die betrekking hebben op alle programma’s. U vindt hier informatie over:
• de financiële positie van de gemeente;
• beheersmatige aspecten;
• risico’s;
• verbonden partijen;
• grondbeleid;
• ombuigingen.
Financiële begroting
In het financiële deel van de begroting vindt u o.a. een totaaloverzicht van:
• totale baten en lasten;
• incidentele baten en lasten;
• mutaties in de reserves;
• de post onvoorzien.