7. De rol van de gemeente

Bovenstaande strategische lijnen realiseren vraagt iets van onze inwoners, maatschappelijke partners, ondernemers en onderwijsinstellingen. Maar bovenal vraagt het iets van onszelf. Het is daarbij belangrijk om bewust na te denken over welke rol we als gemeente innemen. Daarin maken we geen statische keuze: ook hier differentiëren we en sluiten we zo goed mogelijk aan bij wat de context van ons vraagt. Daarbij kijken we bijvoorbeeld naar wat de opgave of de samenstelling van betrokken partijen vraagt of in hoeverre er zonder onze betrokkenheid al veel gebeurt op een thema. Ook de factor tijd is belangrijk: soms beginnen we in een meer aanjagende rol en doen we door de tijd heen een stap naar achteren. Bij iedere rol zijn er andere instrumenten en manieren waarop we kunnen sturen. Niet alleen in eigen projecten, maar bijvoorbeeld ook door grondbeleid, of door middel van subsidies.

Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kijken ook naar overheden om regie te nemen. Niet direct om het probleem op te lossen. Maar wel om het te agenderen én te sturen op een oplossing. Dat is ook de rol gemeente Waalwijk steviger wil invullen. Ook als we daarvoor een rol moeten pakken die niet direct bij een gemeente hoort.

Omschrijving (toelichting)

• Uitdrager van onze visie en bijbehorende kaders
  Onze rol begon bij het ontwikkelen van deze strategische visie, waarvan bovenstaande denkrichtingen het resultaat zijn. Daarmee schetsen we de kaders waarbinnen we met inwoners, ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners aan de slag gaan. We vertalen deze kaders vervolgens ook naar de subsidieverstrekkingen aan onze partnerorganisaties.
• Aanjager van nieuwe verbindingen
  We merken dat de wil om samen op te trekken groot is, maar dat iemand het initiatief moet nemen om verschillende partijen bij elkaar te brengen. We zien onszelf als die aanjager van nieuwe verbindingen. We gaan actief op zoek naar de initiatieven, gemeenschappen of organisaties die elkaar kunnen versterken, waarin overheid, onderwijs, ondernemers en inwoners samen optrekken (multi-helixsamenwerkingen). Daarbij realiseren we ons hoe belangrijk het is dat we de juiste mensen aan tafel hebben: we sturen op een helpende samenstelling, waarin visie, energie en capaciteit samenkomen. Wanneer we concluderen dat er beperkte meerwaarde wordt ervaren van een door ons geïnitieerde samenwerking, gaan we hier niet aan trekken. Dat doen we vanuit het geloof dat het de intrinsieke motivatie van partijen is die samenwerking tot een succes maakt.
• Facilitator van ecosystemen
  Wanneer partijen elkaar (reeds) weten te vinden en er energie ontstaat in het ecosysteem, doen we als gemeente een stap naar achteren. We zorgen daarbij altijd voor een goede overdracht van het eigenaarschap van het ecosysteem. Onze rol is in dat geval meer faciliterend. Denk bijvoorbeeld aan het bieden van een overlegruimte, het financieel ondersteunen of het organiseren van bijeenkomsten. Belangrijk is dat we af en toe bij partijen blijven checken of onze faciliterende rol voldoende is om het ecosysteem levend te houden (of dat we weer terug moeten naar de aanjagende rol).
• Regiehouder op kernthema’s
  Naast het aanjagen en faciliteren van ecosystemen, houden we op een aantal thema’s zelf de regie. Dit zijn thema’s die we als gemeente dusdanig belangrijk vinden óf waar de directe invloed van onze partners beperkt is. Op dit moment is het thema dat in die categorie valt ‘mobiliteit’. We zien mobiliteit als vliegwiel voor het zijn van een aantrekkelijke woon- en verblijfsplek, een goed lopende economie en onze positie in de regio. De rol van regiehouder betekent voor dit thema dat we actief in gesprek zijn met de regio, lobbyen richting het Rijk en alternatieve opties – zoals het zelfstandig financieren – voor openbaar vervoer verkennen. 
• Opdrachtgever die kijkt naar impact
  Met een deel van onze partners hebben we een opdrachtgever-opdrachtnemerrelatie. Dat wil zeggen dat we financiering bieden in ruil voor het leveren van bepaalde diensten of producten. In de sturing op onze opdrachtnemers willen we meer focus leggen op het maken van impact op onze gemeenschap. Brede welvaart is daarbij het uitgangspunt, wat onder andere vorm krijgt in het bijdragen aan een verbonden samenleving. Deze maatschappelijke impact laat zich minder makkelijk uitdrukken in harde cijfers, dus het betekent dat we onze monitoring verrijken met de verhalen van bijvoorbeeld inwoners (het principe ‘tellen en vertellen’). We realiseren ons dat het sturen op impact nieuw(er) is, dus geven we ruimte om hiermee te experimenteren.