Over de gemeente Waalwijk zijn verschillende verhalen te vertellen. Bijvoorbeeld over de kracht van de gemeenschap, met een bloeiend verenigingsleven en inwoners die zich inzetten voor elkaar. Al jaren gaat het economisch voor de wind dankzij vernieuwende bedrijven, gunstige ligging en veelzijdige voorzieningen. Deze veelzijdigheid maakt Waalwijk uniek. Maar dat verhaal staat ook onder druk en vraagt om een brede blik op de toekomst. De economie is niet zonder kwetsbaarheden, zoals de afhankelijkheid van specifieke sectoren en het afnemende draagvlak voor een groeiend aantal internationale medewerkers. De natuur en bepaalde voorzieningen vragen om zorg en aandacht, en in de samenleving zien we zowel verbinding als signalen van sociale tweedeling en het onvoldoende profiteren van elkaars krachten en successen.
We hebben gekeken naar een aantal ontwikkelingen en trends (hoofdstuk 3) waar we ons toe te verhouden hebben én naar ons DNA. Er is geen eenduidige beschrijving van het DNA van de gemeente Waalwijk te geven: daarvoor is de diversiteit binnen de gemeente te groot. Wel zijn er een aantal terugkerende elementen die samen een beschrijving van de gemeente Waalwijk en haar gemeenschappen geven en die kenmerkend zijn voor de gemeente Waalwijk en haar inwoners.
Afwisselend en divers: verschillende landschappen, kernen en natuur
De gemeente bestaat uit verschillende gebieden met elk hun eigen karakter. Het vormt een mozaïek van verschillende kernen, polders en industriegebieden. Waalwijk heeft een divers landschap, doordat haar bodem bestaat uit drie verschillende grondsoorten: klei, veen en zand. Hierdoor zijn verschillende soorten natuur binnen de gemeente Waalwijk te vinden, zoals natuurgebied Westelijke Langstraat.
Gericht op ondernemen en arbeid; economisch succesvol
Binnen Waalwijk heerst een grote focus op het ondernemen en arbeid. Ondanks de neergang van sectoren heeft de economie van Waalwijk zichzelf steeds opnieuw uitgevonden. Een aantal familiebedrijven zijn stevig geworteld in de gemeente en gemeenschap. Daarnaast is er de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het aantrekken van bedrijven, om zo economisch te blijven groeien. Deze groei heeft afgelopen jaren doorgezet, met als gevolg dat Waalwijk al een tijd economisch succesvol is. Zowel grote-, als mkb-, als kleine bedrijven vestigden zich in- en om Waalwijk. Waalwijk vindt hierin altijd een weg.
Gemeenschap(sgevoel) centraal
Een ander kenmerk van Waalwijk is dat het gemeenschapsgevoel centraal staat. Men ervaart nabijheid en korte lijnen als belangrijk; Waalwijk is een dorpse stad. Dit zien we terug in de sterke netwerken en het rijke verenigingsleven binnen Waalwijk. Tegelijkertijd zien we ook dat deze netwerken en verenigingen onderling niet sterk met elkaar verbonden zijn, waardoor de sociale cohesie van de gemeente als geheel onder druk staat.
Typische Brabantse middelgrote stad?
Waalwijk is een typische Brabantse middelgrote stad, met van oudsher een extra profiel als arbeidersstad. Samen met vergelijkbare middelgrote steden werkt Waalwijk samen in MidStad Brabant. Deze steden delen een aantal kenmerken. Zo hangt er een dorpse ons-kent-ons-sfeer en is er een groot verenigingsleven. Middelgrote steden spelen daarnaast een belangrijke rol in het Brabants mozaïek tussen de grote steden en de kleinere kernen. Middelgrote steden kunnen bijdragen aan de enorme verstedelijkingsopgave van grote steden en bieden tegelijkertijd een belangrijk deel van de voorzieningen voor kleinere kernen. Tegelijk ervaart Waalwijk ook de lasten van groeiende (stedelijke) multiproblematiek, maar heeft ze niet de beschikking over de structurele middelen en veelheid aan voorzieningen om hier zelfstandig op in te spelen. Een ander voorbeeld dat geldt voor veel Brabantse middelgrote steden is dat ze economisch succesvol zijn, maar tegelijkertijd moeilijk bereikbaar met het openbaar vervoer. Ook dit geldt voor Waalwijk; Waalwijk is alleen per bus te bereiken. Een laatste overeenkomst met andere Brabantse middelgrote steden is dat Waalwijk zoekende is naar haar positie in stedelijke netwerken.
Rijke geschiedenis
De gemeente Waalwijk kent een lange en rijke geschiedenis. Van de eerste bewoners naar de Tachtigjarige Oorlog tot de schoen- en leerindustrie. Tegenwoordig is in de gemeente nog altijd veel van die geschiedenis terug te vinden, zoals de Halve Zolenlijn, kerken en boerderijen. Daarnaast is vrijwel iedereen via één stap verbonden met de schoen- en leerindustrie.
Sterk verbonden met de regio
Waalwijk is een grensstad; tussen Stedelijke Regio's 's-Hertogenbosch en Breda - Tilburg, Hart van Brabant en Noordoost-Brabant. Dit brengt voordelen mee, want daardoor is ze een handelsknooppunt en heeft ze een strategische ligging. Het profiteert van de nabijheid van de omliggende gemeenten. Inwoners zijn voor hun werk, voorzieningen en recreatie gericht op meerdere verschillende plekken in de regio. En zijn daarmee sterk verbonden met de omliggende regio’s. De bestuurlijk samenwerking richt zich op Hart van Brabant. De Langstraat fungeert als mini-regio op zich waarbinnen Waalwijk het centrum is.
Bovenstaande elementen vormen samen de verschillende delen van het DNA van Waalwijk. We vatten dit samen in drie profielen: Waalwijk als hardwerkende gemeente, als gemeente met tegenstellingen en een gemeente op vele grensvlakken.
