6. Drie strategische lijnen

Bruggen bouwen vraagt om analyse en visie (wat gaan we verbinden?), kennis (hoe maken we hier een goede brug?) en samenwerking (met wie maken we een brug?). Richting de toekomst zien we drie strategische lijnen om de kracht van Waspik, Sprang-Capelle en Waalwijk te benutten:

De kwaliteit van leven van onze inwoners staat centraal in alles wat we doen. In 2050 is de kwaliteit van leven voor alle Waalwijkers verbeterd. Het succesverhaal van de gemeente Waalwijk is een succesverhaal waarvan iedereen profiteert. De kwaliteit van leven in de kernen groeit en de focus op brede welvaart zorgt onder andere voor een gevoel van welbevinden, betekenisvolle contacten en gezondheid.

Door brede welvaart als uitgangspunt te nemen, nemen we een breder scala aan overwegingen mee in onze keuzes dan alleen economische groei. We houden bij het maken van keuzes rekening met de consequenties van onze keuzes op de volgende manieren:  

• Door oog te houden voor balans tussen de impact op verschillende dimensies
  We richten ons niet op één dimensie (zoals winst of efficiëntie), maar streven naar een evenwichtige benadering. Onze keuzes voor het één mogen niet ten koste gaan van andere belangrijke waarden. 
• Door niet alleen te kijken naar de impact op nu, maar ook naar de impact op later
  We kiezen niet voor opties die alleen voordelig zijn op de korte termijn, maar kiezen voor de opties die ook op de lange termijn voordelig zijn, zowel voor onze inwoners als onze planeet. 
• Door niet alleen te kijken naar de impact hier, maar ook naar de impact elders
  We hebben aandacht voor het perspectief van andere gemeenten in de regio. Hun belang nemen we mee in de keuzes die we maken.

Bijdragen aan de kwaliteit van leven in onze gemeenschap komt centraal te staan in alles wat we doen en de keuzes die we maken. Dat betekent dat iedereen meedeelt én meedoet in het succes van Waalwijk. Dat doen we voor én met de gemeenschap.
De komende jaren zullen we bij het maken van afwegingen uitgaan van Brede Welvaart en daarmee bijvoorbeeld aandacht hebben voor de thema’s als nieuwe economie, (ervaren) gezondheid, sociale samenhang, milieu en biodiversiteit en mobiliteit.

Hoe ziet dit er in praktijk uit? Denk bijvoorbeeld aan:  

• Het bouwen van woningen met oog voor kwaliteit van leven van inwoners
  Ook in Waalwijk hebben we een woningbouwopgave. Als we brede welvaart als uitgangspunt nemen, kijken we bij het bouwen van woningen niet alleen naar aantallen, maar vooral naar de invloed van deze woningen op de kwaliteit van leven van onze inwoners. Denk bijvoorbeeld aan de invloed van wonen in een wijk met voldoende ruimte voor groen en ontmoeting. 
• Het verdelen van de lusten van onze economie
  We hebben een grote groep aan succesvolle ondernemers in Waalwijk. Vanuit de brede welvaartsgedachte zorgen we ervoor dat deze ondernemers meer betrokken raken en bijdragen aan onze gemeenschap. Dat doen we door te kijken naar de maatschappelijke impact die bedrijven kunnen leveren en door hen te betrekken bij strategische keuzes, door samen te werken aan onderwijs en bereikbaarheid. Een voorbeeld van hoe we hier nu al aan werken is de voorwaarde die we hieraan stellen bij de gronduitgifte aan ondernemers. 
• Investeren in preventie samen met maatschappelijke partners
  De druk op de zorg en onze sociale voorzieningen neemt toe, nu en in de toekomst. Daarom zetten we in op preventie en het vroegtijdig signaleren van problematiek door scholen, sportclubs, scoutinggroepen etc. We investeren in preventie, het vroegtijdig aanpakken van problemen, en in het maatschappelijk veld. Zo kunnen we in de toekomst ondersteuning bieden aan de mensen die dat nodig hebben en daarmee de kwaliteit van leven van álle inwoners borgen. 
• We zetten in op betere bereikbaarheid met openbaar vervoer
  Een veelgenoemd punt dat van invloed is op de kwaliteit van leven in de gemeente Waalwijk is de gebrekkige verbindingen met het openbaar vervoer. Door hierop in te zetten creëren we niet alleen meerwaarde voor onze eigen gemeente, maar ook voor de regio: bijvoorbeeld voor studenten uit omliggende dorpen of steden die stage willen lopen bij onze ondernemers.  

De gemeente Waalwijk is divers. Deze diversiteit zien we terug in onze kernen, verenigingen en ondernemers. In 2050 zijn de verschillende kwaliteiten van de leefomgeving versterkt. We zien deze verscheidenheid als kracht. Er is plek voor rust en ruimte én voor stedelijkheid, voor meer groen én voor meer mobiliteit en voor het dorpse én voor het stadse. 

Iedereen in Waalwijk draagt op een eigen manier bij aan onze gemeente. Dat willen we koesteren en versterken.

Dat doen we op de volgende manieren:

• Door in onze keuzes te differentiëren
  Dat betekent dat we geen ‘one-size-fits-all’-keuzes maken, maar gericht keuzes maken op basis van wat nodig is. Daarmee sluiten we beter aan bij de verschillende gebieden, gemeenschappen of sectoren. Echt differentiëren gaat over keuzes maken: niet alleen iets extra’s doen daar waar het nodig is, maar ook minder of andere dingen doen daar waar het kan. Daarbij behouden we altijd voor iedereen een basisniveau van dienstverlening. 
• Door ruimte te geven aan initiatief vanuit de gemeenschap
  Een grote kracht die de verscheidenheid aan inwoners en gemeenschappen ons oplevert is een sterke sociale cohesie. Deze willen we behouden, dus geven we ruimte aan initiatief vanuit de gemeenschap. Dat betekent soms het letterlijk bieden van ruimte – bijvoorbeeld voor een buurthuis – maar ook het verlagen van de drempels die initiatieven kunnen ervaren. Ook het werken met een burgerbegroting draagt hier aan bij. 
• Door preciezer te zijn in onze analyses en interventies
  Om aan te kunnen sluiten bij de verschillende gebieden, doelgroepen en gemeenschappen is allereerst inzicht nodig in de verschillen. Daarom zetten we in op het opbouwen van gebiedskennis en gaan we meer datagedreven werken. Zo kunnen we problematiek en behoeften scherper in beeld brengen en onze interventies gerichter inzetten.

Hoe ziet dit er in praktijk uit? Denk bijvoorbeeld aan:

• Differentiëren in voorzieningen
  We differentiëren in onze voorzieningen tussen en binnen onze kernen. Zo zetten we in Waalwijk in op het behoud van stedelijke voorzieningen, zoals het theater, het Schoenenkwartier en verschillende horecagelegenheden. In Waspik en Sprang-Capelle daarentegen zorgen we voor voldoende ruimte voor ontmoeting voor de hechte gemeenschappen en het onderhoud en goed bereikbaar houden van de groenvoorzieningen. 
• Passende subsidie-eisen voor bewonersinitiatieven
  Een voorbeeld van hoe we ruimte geven aan bewonersinitiatieven is dat we in onze subsidie-eisen aansluiten op de organisatiegraad van het initiatief. Wanneer de aanvraag van subsidies tijdsintensief en ingewikkeld is, vormt dit een grote drempel voor bewonersinitiatieven. We stellen dus passende subsidie-eisen, zodat deze initiatieven tot hun recht kunnen komen. Daarnaast richten we ons op de meerwaarde van initiatieven en minder op resultaten middels impactgericht subsidiëren. 
• Onze jongeren beter in beeld
  Binnen onze gemeente spreken we vaak over de ‘jongeren’ in Waalwijk en hun behoeften. Maar ook onze ‘jongeren’ zijn niet allemaal hetzelfde en hebben niet allemaal dezelfde behoeften. We zetten in op het beter in beeld krijgen van deze groep Waalwijkers: wie zijn dit en wat zijn hun behoeften? Om daar vervolgens gerichter op in te kunnen spelen.

De gemeente Waalwijk heeft een sterk gemeenschapsgevoel en diverse hechte gemeenschappen. In 2050 zorgen vitale netwerken en sterke gemeenschappen binnen de kernen en wijken voor een stabiele en veilige basis voor inwoners om op te groeien, door te groeien en prettig oud te worden. Mensen ervaren betekenisvolle contacten en de kracht van samen. 

De diverse lokale netwerken – en de spelers daarin – zijn onvoldoende verbonden. Vanuit een aantal ontwikkelingen (vergrijzing, ontgroening, toename diversiteit) is investeren in sociale cohesie een opgave. Daarom zetten we in op het bouwen aan ecosystemen rondom opgaven, sectoren, groepen, thema’s of gebieden.?

Dit doen we op de volgende manieren:

• Door meer verbinding tussen partijen te creëren
  We zien dat de wil om samen op te trekken bij onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en eigen collega’s groot is. Toch gebeurt dit nog niet altijd. We zetten daarom in op meer verbinding tussen de verschillende partijen in onze gemeente. Door elkaar te leren kennen en regelmatig tegen te komen, maken we het makkelijker om slimme koppelkansen te benutten.
• Door te sturen op onderlinge verbinding
  Maatschappelijke partijen geven aan graag mee te willen bouwen aan de ecosystemen binnen onze gemeente. Tegelijkertijd is onze sturing daar niet op ingericht, wat er in praktijk voor zorgt dat hier onvoldoende ruimte voor overblijft. We verbreden het primaire doel en sturen niet alleen op output, maar vooral op impact. Daarmee creëren we ruimte om nieuwe verbindingen te leggen en stimuleren we dat iedereen redeneert vanuit het bredere ecosysteem.
• Door een sterkere organisatie van ecosystemen te stimuleren
  We zien dat de organisatiegraad van bijvoorbeeld vrijwilligersorganisaties, sportclubs of ondernemersverenigingen sterk uiteenloopt. Dat creëert in veel gevallen een sterke afhankelijkheid van een beperkt aantal sleutelfiguren of van de gemeente.  

Hoe ziet dit er in de praktijk uit? Denk bijvoorbeeld aan:

• Thematische gesprekstafels
  We organiseren thematische gesprekstafels, waar we relevante stakeholders op een bepaald thema samenbrengen. Dit hebben we eerder gedaan in de vorm van ‘klimaattafels’, waarbij we met alle betrokkenen van het zonnepark bijeen zijn gekomen. Of het netwerkdiner in het kader van het herdenkingsjaar slavernijverleden. Ook de thematische gesprekken die hebben geleid tot deze koers zijn hier een voorbeeld van. De meerwaarde van dit soort gesprekken wordt niet alleen door onszelf erkend, maar ook door andere betrokkenen benadrukt. 
• Bredere insteek prestatieafspraken voor verenigingen
  We stellen bij verenigingen budget beschikbaar voor het maken van (nieuwe) verbindingen met andere organisaties en/of inwoners. Denk daarbij bijvoorbeeld aan onze honkbalvereniging die een dag organiseert voor het nabijgelegen ouderencentrum. We laten het initiatief voor de invulling van dit budget bij de vereniging zelf, maar faciliteren hen waar nodig en mogelijk.

De drie strategische lijnen staan niet op zichzelf, maar hangen met elkaar samen en versterken elkaar. Onderstaand lichten we een aantal voorbeelden van deze samenhang toe.

Het benutten van de kracht van verscheidenheid en het bouwen van ecosystemen
Wanneer we differentiëren in ons beleid en onze interventies om aan te sluiten bij de verschillende gemeenschappen in Waalwijk, zijn we beter in staat om bestaande ecosystemen te faciliteren en verder uit te bouwen. En andersom: als we sterke en diverse ecosystemen bouwen, kunnen we ieders kracht daarin een plek geven en benutten.

Het bouwen van ecosystemen en sturen op brede welvaart
Wanneer ondernemers meer onderdeel worden van onze ecosystemen met bijvoorbeeld onderwijsinstellingen of maatschappelijke organisaties, leveren ze – in lijn met de brede welvaartsgedachte – ook een grotere bijdrage aan de lokale gemeenschap. Andersom gesteld: wanneer we sturen op het leveren van een zo groot mogelijke maatschappelijke bijdrage door ondernemers, stimuleren we daarmee dat zij een grotere rol innemen in onze ecosystemen.

Sturen op brede welvaart en het benutten van de kracht van verscheidenheid
Vanuit brede welvaart nemen we de kwaliteit van leven van onze inwoners als uitgangspunt. Wat deze kwaliteit voor inwoners kenmerkt, is natuurlijk heel persoonlijk. Door te differentiëren in onze keuzes zijn we beter in staat om aan te sluiten bij de verschillende behoeften en verhogen we daarmee gericht de kwaliteit van leven van onze inwoners. Andersom draagt brede welvaart, waarbij we meervoudig naar opgaven kijken, bij aan het bouwen van ecosystemen doordat het zicht geeft op wie er allemaal een bijdrage zou kunnen leveren aan de opgave.